شاخص GDP چیست؟


تولید ناخالص داخلی (GDP) چیست؟ آموزش نحوه محاسبه و انواع آن

تولید ناخالص داخلی (Gross Domestic Product) که با GDP شناخته می‌شود، یکی از شاخص‌های مهم کلان اقتصادی به شمار می‌آید و اهمیت ویژه‌ای دارد. دلیل این اهمیت به ۲ بخش زیر تقسیم می‌شود:

شاخصی کلیدی در ارزیابی و تجزیه و تحلیل عملکرد اقتصادی
مبنای محاسبه بسیاری از متغیرهای کلان اقتصادی (تورم، رونق اقتصادی و…)

فهرست این مقاله
تولید ناخالص داخلی چیست؟ (GDP)
در تعریف GDP که در ادامه ارائه می‌شود، باید به ۳ نکته مهم توجه ویژه‌ای داشت:
به جمع ارزش ریالی (دلاری) کل کالاها و خدمات نهایی تولید شده توسط واحدهای اقتصادی مقیم یک کشور، در دوره شاخص GDP چیست؟ زمانی معین (غالباً فصلی یا سالانه) تولید ناخالص داخلی می‌گویند. درواقع زمانی که ما از GDP صحبت می‌کنیم، به‌دنبال این هستیم تا بدانیم در طول یک سال، چه میزان کالا یا خدمت نهایی در مرزهای یک کشور تولید شده و ارزش ریالی یا دلاری که این کالا و خدمات تولید کرده، چه میزان است. در برآورد و تعریفی که از GDP ارائه می‌شود، توجه به واژه نهایی بسیار مهم است؛ چراکه در محاسبه این شاخص، کالاها و خدماتی استفاده می‌شوند که به مصرف نهایی می‌رسانند و دیگر در جریان تولید و خدمات استفاده می‌شوند. به مثال زیر توجه کنید:
شرکت بهساز تولیدکننده لاستیک خودروست و قراردادی یک ساله با شرکت تندرساز می‌بندد که یک شرکت تولیدکننده خودروست. درآمدی که شرکت بهساز از محل فروش لاستیک‌های خودرو به دست می‌آورد، در GDP محاسبه نمی‌شود؛ زیرا لاستیک در خودروسازی یک محصول نهایی نیست؛ به بیان دیگر زمانی که قیمت خودرو تندرسازان را در GDP محاسبه می‌کنند، سهم قیمت لاستیک خودرو به‌صورت غیرمستقیم در GDP لحاظ شده است و اگر سهم فروش لاستیک به شرکت تندرسازان بار دیگر محاسبه شود، به این معناست که فروش شرکت بهسازان، به‌صورت دو برابر در GDP محاسبه شده است. توجه به این نکته ضروری است که اگر بخشی از محصول شرکت بهسازان به فروشگاه‌های لوازم یدکی خودرو فروخته شود، عدد معادل این فروش در محاسبات GDP لحاظ می‌شود؛ زیرا به‌صورت مستقیم به دست مصرف‌کننده نهایی می‌رسد.
انواع GDP
برای محاسبه GDP، روش‌های متفاوتی وجود دارد که عبارت‌اند از:
۱- تولید ناخالص داخلی اسمی (Nominal GDP)
براساس این روش، GDP اسمی برحسب قیمت‌های فعلی بازار محاسبه می‌شود. درواقع به ارزش بازاری کلیه کالاها و خدمات نهایی تولیدشده در یک منطقه جغرافیایی و در یک بازه زمانی GDP اسمی می‌گویند که تورم در رقم آن وجود دارد.
۲- تولید ناخالص داخلی واقعی (Real GDP)
براساس این روش، تورم از رقم مربوط به GDP کم می‌شود و بررسی می‌کند که قیمت‌های سال مورد بررسی در مقایسه با سال پایه تعیین‌شده، چه میزان تغییر کرده است. با توجه به این امر که نرخ تورم از رقم مربوط به GDP کم می‌شود، عددی که از این روش به دست می‌آید از GDP اسمی کمتر است.
۳- نرخ رشد تولید ناخالص داخلی
این شاخص بیانگر میزان افزایشی است که در خروجی‌های سه‌ماهه یک اقتصاد رخ می‌دهد و میزان شتاب رشد اقتصادی هر کشور را نشان می‌دهد؛ به این ترتیب می‌توان آن را شاخصی برای بررسی وضعیت سلامت اقتصاد یک کشور در نظر گرفت. برای محاسبه نرخ رشد تولید ناخالص داخلی، از GDP حقیقی استفاده می‌شود و به این ترتیب اثر تورم از محاسبات حذف شده و به یک نرخ رشد حقیقی در اقتصاد دست می‌یابیم.
۴- سرانه تولید ناخالص داخلی
یکی از بهترین راهکارها برای مقایسه وضعیت اقتصادی کشورها با یکدیگر، سرانه تولید ناخالص داخلی است که از تقسیم GDP حقیقی بر جمعیت هر کشور به دست می‌آید. به این ترتیب، تأثیری که جمعیت زیاد و عرضه نیروی کار یک کشور بر بدنه اقتصادی می‌گذارد، تعدیل می‌شود و به عدد اصلاح‌شده و منطقی‌تری برای محاسبه و بررسی‌های اقتصادی دست می‌یابیم.
۵- تولید ناخالص داخلی اسمی (Nominal GDP)
روش‌های محاسبه GDP
برای محاسبه GDP، ۳ رویکرد وجود دارد:
۱- روش تولید محور یا ارزش‌افزوده
در این روش بررسی می‌شود که برای تولید یک کالا یا خدمت، چه میزان هزینه شده است و مشتریان برای به دست آوردن کالا یا خدمت تا چه میزان تمایل دارند هزینه کنند. به این ترتیب، از چندین بار محاسبه قیمت‌ها جلوگیری می‌شود.
۲- روش درآمدمحور
براساس این روش، مجموع درآمدهایی که مردم یک کشور در ازای تولید کالا و خدمات در طول یک سال به دست می‌آورند، محاسبه می‌شود.
۳- روش هزینه‌محور
به‌طور معمول از این روش برای محاسبه GDP کشورها استفاده می‌شود؛ زیرا پارامترهای مهمی مانند سرمایه‌گذاری و خالص صادرات را نیز بررسی می‌کند. به معادله زیر توجه کنید:

Consumption (C): بیانگر مصرف بخش خصوصی است.
Investment (I): بیانگر کل مبلغ سرمایه‌گذاری بخش خصوصی است.
Government (G): بیانگر کل هزینه‌های دولت است.
Export (E): بیانگر صادرات یک کشور است.
Import (M): بیانگر واردات یک کشور است.
(X-M): بیانگر خالص صادرات یک کشور است.

استثنائات در محاسبه GDP
مواردی که در زیر شرح داده می‌شود، به موضوعاتی اشاره دارد که فعالیت اقتصادی داخل مرزهای یک کشور و در یک بازه زمانی رخ می‌دهد، اما در محاسبه GDP یک کشور لحاظ نمی‌شود. از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

فعالیت‌های خودکفایی که دستمزدی به این فعالیت‌ها تعلق نمی‌گیرد؛ مانند انجام کارهای داوطلبانه. به مثال زیر توجه کنید:

آقای غفاری به‌عنوان پرستار در بیمارستان مشغول به کار است. درآمد سالانه خدمات نهایی که وی به ازای پرستاری از بیماران در بیمارستان به دست می‌آورد، در محاسبه GDP لحاظ می‌شود. در تیرماه پدر آقای غفاری به بیماری کووید ۱۹ مبتلا شده است؛ به همین دلیل او به‌مدت یک ماه از بیمارستان مرخصی می‌گیرد تا از پدر در منزل پرستاری کند. با وجود اینکه آقای غفاری از تخصص خود برای پرستاری از پدرش استفاده می‌کند، رقمی با عنوان ارائه خدمات نهایی آقای غفاری در GDP کشور در ماه تیر ثبت نمی‌شود. دلیل این امر، این است که این ارائه خدمت آقای غفاری به یکی از افراد خانواده بوده و هیچ دریافت مالی به‌دلیل پرستاری یک‌ماهه از پدرش نداشته است؛ بنابراین در محاسبه GDP نیز لحاظ نمی‌شود.

کالاهایی که برای فروش در بازار تولید نمی‌شوند و به مصرف شخصی می‌رسند.
بازار سیاه یا زیرزمینی که دراصطلاح آن را قسمت اقتصاد خاکستری نیز می‌گویند؛ زیرا براساس قوانین کشورها، انجام این فعالیت‌ها مورد قبول نیست یا جرم انگاشته می‌شود، اما این فعالیت‌ها به‌صورت زیرزمینی و مخفیانه انجام می‌شود و افراد به درآمد می‌رسند؛ مانند فعالیت زیرزمینی خوانندگانی که مجوز رسمی برای فعالیت خود ندارند.
کالاها و خدمات واسطه‌ای که از آن‌ها برای تولید شاخص GDP چیست؟ کالاها و خدمات نهایی استفاده می‌شود؛ مانند رقمی که در ازای فروش لاستیک خودرو به شرکت خودروسازی به دست می‌آید، ولی در محاسبات GDP برای پرهیز از خطا لحاظ نمی‌شود.
پرداخت‌های انتقالی
مبادله کالا و خدمات بدون مبادله پول که در اصطلاح تحت عنوان معاملات تهاتری شناخته می‌شود.
دارایی‌های سرمایه‌ای

به مثال زیر توجه کنید:
آقای غفاری قصد سرمایه‌گذاری دارد و تصمیم می‌گیرد اوراق قرضه خریداری کند. خرید اوراق قرضه به این معناست که پیش‌قسط وامی را پرداخت کرده است؛ بنابراین یک فعالیت تولیدی و خدمات نهایی محسوب نشده و در محاسبه GDP لحاظ نمی‌شود.

فروش کالاهای دست‌دوم. مقدار GDP کالاهای خریداری‌شده دست‌دوم، در تولید و خرید اول لحاظ شده است؛ بنابراین در معاملات بعدی، ارزشی به GDP نمی‌افزاید.
فعالیت‌های غیرقانونی مانند درآمدی که قاچاقچیان به دست می‌آورند.

تفاوت تولید ناخالص ملی و تولید ناخالص داخلی (GNP Vs GDP)

تفاوت بین دو مفهوم اقتصادی تولید ناخالص داخلی و تولید ناخالص ملی در یک مفهوم است؛ ملیت افرادی که فعالیت اقتصادی انجام می‌دهند. به تعاریف زیر توجه کنید:
تولید ناخالص داخلی
ارزش بازاری کالاها و خدمات نهایی تولیدشده طی یک بازه زمانی معین و توسط افراد ساکن یک کشور (تبعه و غیرتبعه) است که آن را با GDP نشان می‌دهند.
تولید ناخالص ملی
ارزش بازاری کالاها و خدمات نهایی تولیدشده طی یک بازه زمانی معین و توسط افراد تبعه یک کشور است که آن را با GNP نشان می‌دهند. به مثال زیر توجه کنید:
آقای غفاری در کشور سوئیس ساکن شده و در آنجا اقدام به سرمایه‌گذاری کرده است و درآمد کسب می‌کند، اما مبلغی را با هدف سرمایه‌گذاری در ایران به کشور می‌فرستد و از این رقم مالیات کسر می‌شود؛ بنابراین به رقم سرمایه‌گذاری آقای غفاری در ایران تولید ناخالص ملی می‌گویند و معادل همین رقم از تولید ناخالص ملی کشور سوئیس کسر می‌‌شود. توجه داشته باشید که اگر قصد دارید رشد اقتصادی، رکود اقتصادی، نرخ رشد، درآمد سرانه و تأثیر تورم بر تولیدات یک کشور را بسنجید، باید از شاخص GDP استفاده کنید، اما تولید ناخالص ملی برای درک استانداردهای زندگی مردم در کشورهای مختلف به شما کمک می‌کند.
سخن پایانی
برای بررسی سلامت اقتصاد یک کشور و به دست آوردن دیدگاهی کلی از عملکرد آن و میزان رشد یا پسرفت اقتصاد یک کشور می‌توان از شاخص GDP استفاده کرد؛ زیرا تا حدودی مسیر حرکت اقتصاد یک کشور را نشان می‌دهد، اما توجه داشته باشید که برای بررسی دقیق عملکرد اقتصاد یک کشور باید به شاخص‌های مهم اقتصادی دیگر، مانند نرخ بیکاری، امید به زندگی، سطح سواد و… توجه شود.

توجه: با وجود اینکه دو صرافی کوینکس و کوکوین هر دو فعلا بدون نیاز به تغییر IP فعالیت می‌کنند اما بهتر است برای امنیت بیشتر از IP ثابت خارج از ایران استفاده کنید.
برای ورود به صرافی کوینکس حتما باید با IP خارج از ایران وارد شوید.

تولید ناخالص داخلی معیاری برای سنجش رفاه نیست

رشد اقتصادی استانداردهای زندگی را در سراسر جهان بالا برده است. اقتصادهای جهان این نکته را نادیده گرفته‌اند که معیارهای استاندارد رشد اقتصادی، تولید ناخالص داخلی (GDP)، صرفا برای سنجش اندازه اقتصاد کشورها به کار می‌رود و نشان‌دهنده سطح رفاه یک کشور نیست.

با این وجود، سیاست‌گذاران و اقتصاددانان، تولید ناخالص داخلی و یا در بعضی موارد سرانه تولید ناخالص داخلی را به‌عنوان یک واحد کلی برای نشان دادن پیشرفت یک کشور، با ترکیب رونق اقتصادی و رفاه اجتماعی آن کشور، در نظر می‌گیرند. در نتیجه، سیاست‌هایی که منجر به رشد اقتصادی می‌شوند، در مورد جامعه نیز به کار برده می‌شوند.

اکنون می‌دانیم که ماجرا به این سادگی‌ها نیست، اینکه تمرکز تمام و کمال روی تولید ناخالص داخلی و سود اقتصادی برای اندازه‌گیری توسعه، باعث نادیده گرفته شدن اثرات منفی رشد اقتصادی مانند تغییرات آب و هوا و نابرابری درآمدی بر جامعه می‌شود. حال زمان آن رسیده که محدودیت‌های تولید ناخالص داخلی را بشناسیم و معیارهای توسعه را گسترش دهیم تا کیفیت زندگی یک جامعه را در بر بگیرد.

شماری از کشورها این کار را شروع کرده‌اند. برای مثال، هند، در حال ایجاد شاخص سهولت زندگی است که کیفیت زندگی، توانایی اقتصادی و ثبات را اندازه‌گیری و محاسبه می‌کند.

هنگامی که معیارهای توسعه ما فراتر از یک ثبات اولیه و به سمت تولید بیشتر برود، اقدامات سیاست‌گذاری ما با ابعا مختلف زندگی که برای شهروندان واقعا ارزش دارد، هماهنگ خواهد شد و جامعه خدمات بهتری دریافت خواهد کرد. اما قبل از اینکه برای بهبود مفهوم تولید ناخالص داخلی بخواهیم کاری انجام دهیم، بهتر است با ریشه‌های این مفهوم آشنا شویم.

تولید ناخالص داخلی معیار رفاه

ریشه‌های تولید ناخالص داخلی

مانند بسیاری از نوآوری‌ها که پیرامون ما به چشم می‌خورند، مفهوم امروزی تولید ناخالص داخلی محصول جنگ است. در حالی که ابداع تولید ناخالص داخلی اغلب به سیمون کوزنتس نسبت داده می‌شود (به دلیل اینکه او تلاش کرد تا درآمد ملی ایالات متحده در سال ۱۹۳۲ را برای درک اندازه کامل رکود بزرگ، تخمین بزند)، تعریف امروزی تولید ناخالص داخلی توسط جان مینارد کینز در طی جنگ جهانی دوم ارائه شد.

در سال ۱۹۴۰، یک سال پس از آغاز جنگ جهانی دوم توسط آلمان، کینز، که در خزانه‌داری بریتانیا کار می‌کرد، مقاله‌ای را درباره عدم کفایت آمارهای اقتصادی برای محاسبه آنچه اقتصاد بریتانیا می‌توانست با منابع موجود تولید کند، منتشر کرد. او اظهار کرد که چنین کمبود داده‌ای، برآورد ظرفیت بریتانیا برای بسیج نیروها و جنگ را مشکل می‌کند.

هنگامی که معیارهای توسعه ما فراتر از یک ثبات اولیه و به سمت تولید بیشتر برود، اقدامات سیاست‌گذاری ما با ابعا مختلف زندگی که برای شهروندان واقعا ارزش دارد، هماهنگ خواهد شد و جامعه خدمات بهتری دریافت خواهد کرد.

به گفته کینز، برآورد درآمد ملی باید جمع مصرف بخش خصوصی، سرمایه‌گذاری و هزینه‌های دولت باشد. او دیدگاه کوزنتس را رد کرد که فرمولش درآمد دولت شامل می‌شد اما هزینه دولت را حساب نمی‌کرد. کینز پی برد که اگر تامین نیازهای دولت در زمان جنگ به‌عنوان تقاضا برای محاسبه درآمد ملی در نظر گرفته نشود، تولید ناخالص داخلی با وجود رشد اقتصادی کاهش شدید پیدا می‌کند.

روش او برای محاسبه تولید ناخالص داخلی، شامل هزینه‌های دولت نسبت به درآمد یک کشور، که صرف نیازهای زمان جنگ می‌شد، خیلی زود و پس از پایان جنگ مورد پذیرش تمام کشورها قرار گرفت. استفاده از این روش تا به امروز ادامه دارد.

تولید ناخالص داخلی چطور نقص می‌شود

اما معیاری که برای ارزیابی ظرفیت‌های تولید در زمان جنگ ایجاد شده، در زمان صلح دارای اشکالاتی واضح است. برای مثال، طبق تعریف، تولید ناخالص داخلی یک معیار کلی است که شامل ارزش کالاها و خدمات تولیدشده در یک اقتصاد برای یک دوره زمانی خاص است. در این تعریف هیچ محدودیتی برای تاثیرات مثبت یا منفی به‌وجودآمده در روند تولید و توسعه دیده نمی‌شود.

به‌عنوان مثال، تولید ناخالص داخلی، تعداد قطعی خودروهایی که تولید می‌کنیم را ثبت می‌کند اما میزان دی‌اکسید کربن شاخص GDP چیست؟ خروجی خودروها را محاسبه نمی‌کند. GDP ارزش نوشیدنی‌های قندی که می‌فروشیم را محاسبه می‌کند اما نمی‌تواند مشکلات سلامتی ناشی از این نوشیدنی‌ها را در حساب بیاورد. تولید ناخالص داخلی شامل ارزش ساختمان شهرهای جدید است اما برای جنگل‌های حیاتی که شهرها جایگزین آنها شده‌اند، ارزشی در نظر نمی‌گیرد.

همان طور که رابرت کندی در سخنرانی انتخاباتی معروف خود به این نکته اشاره کرد: «تولید ناخالص داخلی همه چیز را در کوتاه‌مدت اندازه‌گیری می‌کند، به‌جز چیزی که زندگی را ارزشمند می‌سازد.»

تخریب محیط‌زیست یک حقیقت بسیار مهم است که معیار تولید ناخالص داخلی نمی‌تواند آن را منعکس کند. تولید کالاهای بیشتر، صرف نظر از خسارت‌های زیست‌محیطی ناشی از آن، به میزان تولید ناخالص داخلی می‌افزاید.

بنابراین، بر اساس تولید ناخالص داخلی، کشوری مانند هند در مسیر رشد قرار دارد، حتی اگر زمستان‌های دهلی، پایتخت هند، در فصل زمستان دچار پدیده وارونگی هوا شود و دریاچه‌های بنگالور مستعد آتش‌سوزی بیشتری شوند.

اقتصادهای امروزی نیازمند معیار بهتری درباره رفاه هستند برای اینکه این عوامل بیرونی را در نظر بگیرد تا نمایی واقعی‌تر از توسعه را به دست آورند. گسترش دامنه ارزیابی به عوامل بیرونی، به ایجاد تمرکز سیاست‌گذاری در پرداختن به این عوامل کمک می‌کند.

تولید ناخالص داخلی همچنین نمی‌تواند میزان توزیع درآمد در جامعه را به دست آورد، موردی که در دنیای امروز با توجه به افزایش سطح نابرابری در کشورهای شاخص GDP چیست؟ توسعه‌یافته و در حال توسعه، دارای اهمیت بیشتری می‌شود. اگر اندازه اقتصاد جوامع یکسان باشد، این موضوع نمی‌تواند تفاوتی بین جوامع نابرابر و جوامع برابرگرا ایجاد کند. از آنجایی که رشد نابرابری منجر به رشد نارضایتی اجتماعی و افزایش تضاد می‌شود، سیاست‌گذاران باید هنگام ارزیابی توسعه، این موارد را مد نظر قرار دهند.

یکی دیگر از ابعاد اقتصادهای مدرن که تولید ناخالص داخلی را بی‌اعتبار می‌کند، تمرکز نامتناسب بر چیزی است که تولید می‌شود. جوامع امروزی به‌طور فزاینده‌ای تحت تاثیر اقتصاد خدمات در حال رشد قرار دارند، از خرید مواد غذایی در آمازون گرفته تا استفاده از تاکسی اینترنتی در اوبر. از آنجایی که تولید در حال جایگزینی با کیفیت تجربه است، مفهوم تولید ناخالص داخلی به‌سرعت رو به افول می‌رود.

ما در دنیایی زندگی می‌کنیم که شبکه‌های اجتماعی گنجینه‌ای از داده‌ها و سرگرمی‌ها را بدون هیچ هزینه‌ای ارائه می‌دهند، ارزشی برای چیزی که نمی‌توان آن را در فرمول‌های ساده جای داد. معیار رشد و توسعه اقتصادی ما نیز برای اینکه تصویر دقیق‌تری از اقتصاد امروزی ارائه دهد، باید با این تغییرات هماهنگ شود.

بازار تهران

چگونه توسعه را دوباره تعریف کنیم

برای تکمیل تعریف تولید ناخالص داخلی به معیارهای دیگری نیاز داریم تا به دیدگاه جامع‌تری از توسعه برسیم و اطمینان پیدا کنیم که سیاست‌گذاری آگاهانه رشد اقتصادی را در اولویت قرار نمی‌دهد. در حال حاضر شاهد برخی کوشش‌ها هستیم، مانند کشور بوتان که شادی ناخالص داخلی را محاسبه می‌کند، این مورد عواملی مانند توسعه اقتصادی اجتماعی عادلانه و حکمرانی خوب را دربرمی‌گیرد و شاخص توسعه انسانی (HDI) برنامه توسعه سازمان ملل متحد که سلامت و دانش را از رشد اقتصادی جدا می‌کند.

در یک اقتصاد با رفاه درونی، رشد اقتصادی ابزار دیگری خواهد بود برای هدایت آن در مسیری که جامعه انتخاب می‌کند. در چنین اقتصادی، عوامل تولید ناخالص داخلی (GDP)، که به‌ندرت به زندگی شهروندان عادی ارتباط دارد، بی‌تاثیر می‌شود.

در ادامه مثالی از کشور هند را بررسی می‌کنیم که چطور سعی در تعریف دوباره توسعه دارد.

به‌عنوان یک قدم در این مسیر، هند شروع به تمرکز بر سهولت زندگی شهروندان خود کرده است. سهولت زندگی گام بعدی در استراتژی توسعه هند و به دنبال فشار به سمت سهولت در انجام کسب‌وکار است که این کشور طی چند سال گذشته به آن دست پیدا کرده است.

وزارت مسکن و امور شهری هند شاخص سهولت زندگی برای سنجش کیفیت زندگی شهروندان و همین طور قدرت و ثبات اقتصادی را به وجود آورده است. همچنین انتظار می‌رود شاخص سهولت زندگی به‌عنوان ابزار سنجش در سرتاسر ایالات هند به کار گرفته شود. ما باور داریم که این معیار جامع‌تر، دیدگاه دقیق‌تری از توسعه اقتصادی هند ارائه می‌دهد.

هدف نهایی داشتن جامعه‌ای عادلانه‌تر و برابرتر است که از نظر اقتصادی شکوفاتر باشد و زندگی باکیفیت و ارزشمندی را به شهروندان ارائه کند. با تغییر در آنچه اندازه می‌گیریم و به دست می‌آوریم و چگونگی ارائه آن، به‌عنوان دستگاه اندازه‌گیری توسعه، سیاست‌های ما به نتیجه خواهد رسید.

در یک اقتصاد با رفاه درونی، رشد اقتصادی ابزار دیگری خواهد بود برای هدایت آن در مسیری که جامعه انتخاب می‌کند. در چنین اقتصادی، عوامل تولید ناخالص داخلی (GDP)، که به‌ندرت به زندگی شهروندان عادی ارتباط دارد، بی‌تاثیر می‌شود. در عوض، تمرکز به سمت شاخص‌های مطلوب‌تر و واقعی‌تر رفاه تغییر جهت پیدا می‌کند.

نویسنده: آمیت کاپور، بیبک دبروی (Amit Kapoor, Bibek Debroy)
مترجم: میلاد قزللو
عنوان اصلی مقاله: GDP Is Not a Measure of Human Well-Being
نشریه: Harvard Business Review

تولید ناخالص داخلی چیست ؟

تولید ناخالص داخلی و نرخ رشد سالیانه ی آن، دغدغه ی بسیاری از رهبران کشورهاست. این معیار سنجش، به ترسیم تصویری کلی از یک اقتصاد کمک می‌کند.

اما آیا همه چیز را در مورد اقتصاد یک کشور توضیح می‌دهد؟

چرا اقتصاد‌دانان تا حد زیادی روی این معیار متمرکز هستند؟

  • عقب نشینی سرمایه ها از ایران + اینفو
  • تامین 50 هزار میلیاردی کسری بودجه در نیمه نخست 1401
  • شاخص بورس صعود را ادامه داد
  • تولید کالاهای سرمایه‌ای در مدار صعود؛ خروج اقلام مصرفی از وضعیت قرمز
  • رفراندوم روسی زیر لوله تفنگ؛ واکنش تسلیحاتی آمریکا به اقدام کرملین
  • بازی دولت با بازار سهام / چرا بورس سبز شد؟
  • تاکتیک بانک مرکزی برای تجمعات/هسته سخت در بازار دلار
  • معرفی جاهای دیدنی تورنتو | عکس+ آدرس
  • واکاوی اعتراضات از نگاه جامعه‌شناسان
  • فشار نزولی در بازار سکه؛ نقطه فروش سکه
  • معرفی جاهای دیدنی تورنتو | عکس+ آدرس
  • فرق هتل آل و یوآل چیست و کدام کشورها هتل آل و شاخص GDP چیست؟ یوآل دارند؟
  • آشنایی با گیفت کارت پلی استیشن
  • شرایط تحصیل در ترکیه؛ از پذیرش تا هزینه تحصیل
  • راهنمای انتخاب بهترین کلینیک برای کاشت مو
  • ورق قطعات و کاربرد آن
  • بیش از ۱ میلیون پاسخ حقوقی در سامانه بنیاد وکلا
  • امضای تفاهم‌نامه مشترک بین مزدکس و آرمان آتی در راستای توسعه توکن‌های بهادار
  • چه سنگی برای ساختمانم خریداری کنم که هم ارزون باشه هم باکیفیت؟
  • خمیر دندان میسویک ساخت کدام کشور است؟

ویدیوهای مرتبط

رونق سویا

رونق سویا

قسمت بیست و یکم - اوج گیری قیمت برنج در سال ٢٠٠٧ - ٢٠٠٨

قسمت بیست و یکم - اوج گیری قیمت برنج در سال ٢٠٠٧ - ٢٠٠٨

قسمت نوزدهم - گندم، آب و عربستان سعودی

قسمت نوزدهم - گندم، آب و عربستان سعودی

قسمت هجدهم - عبور گوجه از مرز

قسمت هجدهم - عبور گوجه از مرز

قسمت هفدهم - سیر

قسمت هفدهم - سیر

سنگینی فشار عرضه بر دوش بورس

سنگینی فشار عرضه بر دوش بورس

بازارها مشغول استراحت و منتظر محرک جدید

بازارها مشغول استراحت و منتظر محرک جدید

تیتر یک در اکوایران

شاخص بورس صعود را ادامه داد

شاخص بورس صعود را ادامه داد

تولید کالاهای سرمایه‌ای در مدار صعود؛ خروج اقلام مصرفی از وضعیت قرمز

تولید کالاهای سرمایه‌ای در مدار صعود؛ خروج اقلام مصرفی از وضعیت قرمز

تاکتیک بانک مرکزی برای تجمعات/هسته سخت در بازار دلار

تاکتیک بانک مرکزی برای تجمعات/هسته سخت در بازار دلار

بازی دولت با بازار سهام / چرا بورس سبز شد؟

بازی دولت با بازار سهام / چرا بورس سبز شد؟

واکاوی اعتراضات از نگاه جامعه‌شناسان

واکاوی اعتراضات از نگاه جامعه‌شناسان

پربیننده‌ترین‌ها

6 بانک در آفساید بانک مرکزی

6 بانک در آفساید بانک مرکزی

  • جعبه سیاه اختلالات اینترنت
  • خبرهای بد از بانک مرکزی
  • آنچه از دهه هشتادی‌ها نمی‌دانیم
  • کسب‌وکارهای اینستاگرام به مشکل می‌خورند؟
  • اختلاف هرات و تهران بالا گرفت
  • اهداف جنگی متفاوت اوکراین و اروپا؛ کسی حاضر نیست برای دونتسک و لوهانسک یخ بزند!
  • عملیات احیا در بورس تهران
  • ادعای وین: پنجره توافق تقریبا بسته شده/ گروسی: پرونده ایران بسته نمی‌شود
  • لحظه‌ای حیاتی در تاریخ اروپا: گردش به راست خطرناک ایتالیا

چهره روز

شیاع السودانی؛ نخست‌وزیر دوران گذار یا کشتی‌بان قهار بغداد؟

شیاع السودانی؛ نخست‌وزیر دوران گذار یا کشتی‌بان قهار بغداد؟

باید دید السودانی تنها نقش نخست‌وزیر دوران گذار را بازی خواهد کرد، یا به مثابه ناخدایی قهار کشتی طوفان‌زده عراق را از…

دیدگاه

غلامرضا کشاورز حداد

رشد دستمزدها زیر سایه تجارت آزاد

امیر کرمانی

شیر بی‌یال و دم و اِشکم

تیمور رحمانی

درس تلخ اقتصاد کلان از بورس

پویا ناظران

آیا ساختار سیاسی در ایران مفهوم بانک مرکزی را درک کرده است؟

مولود پاکروان

بحرانِ بی‌تابی ایرانیان

اکوایران یک سایت چند رسانه ای است که اخبار، اطلاعات، رویکردها و تحولات اقتصادی ایران و جهان را در قالب‌های مختلف خبری و تحلیلی با استفاده از ابزارهایی چون ویدیو، متن، پادکست، تصویر و سایر قالب های روزنامه‌نگاری در اختیار مخاطبان خود قرار می دهد.

  • راهنمای تماس و آدرس
  • درباره اکوایران
  • اخبار اقتصاد کلان
  • اخبار بورس
  • اخبار شاخص GDP چیست؟ طلا و ارز
  • اخبار تجارت
  • اخبار انرژی
  • اخبار بازار دارایی
  • اخبار بانک و بیمه
  • اخبار سیاسی
  • اخبار تکنولوژی
  • آخر هفته
  • ویدیو
  • پادکست
  • روزنامه دنیای اقتصاد
  • سایت خبری اقتصاد نیوز
  • روزنامه انگلیسی Financial Tribune
  • مرکز همایش های دنیای اقتصاد
  • پایگاه خبری – تحلیلی دنیای بورس
  • هفته‌نامه تجارت فردا
  • انتشارات دنیای اقتصاد
  • واحد توسعه دانش

کلیه حقوق مادی و معنوی محفوظ و متعلق به شبکه اینترنتی اکوایران می‌باشد و استفاده از مطالب تنها با ذکر منبع و لینک مستقیم بلامانع است.

پایگاه خبری گهر

پارک بانوان دورود، اشتباهی که جبران‌پذیر است فوتی‌های سیل الیگودرز ۵ نفر شد/مفقود شدن ۲ نفر در سیلاب «زز و ماهرو» و مسیر دریاچه «گهر» الیگودرز، ازنا، دورود، بروجرد و منطقه سپیددشت در وضعیت هشدار سیل قرار گرفتند پروژه فولادی ازناهمچنان بلاتکلیف/امام جمعه:مسئولان قضایی ورودکنند جلسه استیضاح شهردار دورود مغایر قانون تشخیص داده شد/لغو تصمیمات جلسه شورای شهر دورود

تولید ناخالص داخلی چیست و چه تاثیری بر اقتصاد یک کشور دارد؟

  • کد خبر : 4409
  • ۰۳ مهر ۱۳۹۹ - ۲۰:۵۷

تولید ناخالص داخلی چیست و چه تاثیری بر اقتصاد یک کشور دارد؟

میزان تولید ناخالص داخلی (GDP یا Gross Domestic Product) بهترین روش برای سنجش اقتصاد یک کشور است. تولید ناخالص داخلی شامل تمام چیزهایی است که توسط همه‌ی مردم و شرکت‌های واقع در یک کشور تولید می‌شود.

برای محاسبه‌ی تولید ناخالص داخلی از این فرمول استفاده می‌شود:
هزینه‌ی مصارف شخصی + سرمایه‌گذاری + مخارج دولت + (صادرات منهای واردات)

در نتیجه به طور مختصر فرمول محاسبه‌ی تولید ناخالص داخلی می‌شود: (C+I+G+(X-M

انواع تولید ناخالص داخلی

روش‌های مختلفی برای سنجش تولید ناخالص داخلی یک کشور وجود دارد. اما شناخت انواع و کاربردهای آن بسیار مهم است.

  • تولید ناخالص داخلی اسمی: به عنوان مثال در سال ۲۰۱۵، تولید ناخالص داخلی آمریکا برابر حدود ۱۸ تریلیون دلار بود. این عدد نشان‌دهنده‌ی میزان اسمی تولید ناخالص داخلی آمریکاست؛ زیرا این برآورد خام است و افزایش قیمت نیز در آن لحاظ شده است. در آمریکا، اداره‌ی تحلیل آمارهای اقتصادی (BEA)، هر سه ماه یکبار این برآورد را انجام می‌دهد و هر بار با دریافت داده‌های جدید آن را مورد بازنگری قرار می‌دهد.
  • تولید ناخالص داخلی واقعی: به منظور مقایسه‌ی سال به سال خروجی‌های اقتصادی، باید تأثیر تورم را از محاسبات خارج نمود. برای این کار، تولید ناخالص داخلی واقعی محاسبه می‌شود که در آن از شاخص ضمنی قیمت استفاده می‌شود. این شاخص نشان می‌دهد که قیمت‌ها نسبت به سال پایه چه مقدار تغییر کرده‌اند. با ضرب شاخص ضمنی قیمت در تولید ناخالص داخلی اسمی، تولید ناخالص داخلی واقعی به دست می‌آید. در این محاسبات ۳ نکته مد نظر قرار می‌گیرد:
  1. درآمد شرکت‌ها و افراد خارج از کشور در محاسبات وارد نمی‌شوند. در نتیجه تأثیر نرخ ارز و سیاست‌های تجاری از محاسبات حذف می‌شود.
  2. تأثیر تورم از محاسبات حذف می‌شود.
  3. تنها محصولات نهایی در محاسبات قرار می‌گیرند. مثلا، اگر یک شرکت تولید کفش، خود به تولید بند کفش نمی‌پردازد، تنها ارزش خود کفش محاسبه می‌شود، نه بند آن.

تولید ناخالص داخلی واقعی از مقدار اسمی آن کمتر است. در سال ۲۰۱۵، این مقدار در آمریکا برابر با حدود ۱۶ تریلیون دلار بود که اداره‌ی تحلیل آمارهای اقتصادی آمریکا آن را بر اساس سال ۲۰۰۹ به عنوان سال پایه محاسبه نموده است.

  • نرخ رشد: نرخ رشد تولید ناخالص داخلی میزان افزایشی است که در خروجی‌های اقتصادی سه ماهه‌ی یک کشور رخ می‌دهد. این نرخ دقیقا مشخص می‌کند که اقتصاد یک کشور با چه شتابی شاخص GDP چیست؟ در حال رشد است. بسیاری از کشورها برای محاسبه‌ی نرخ رشد از تولید ناخالص داخلی واقعی استفاده می‌کنند تا تأثیر اقتصاد در این نرخ حذف شود.
  • سرانه‌ی تولید ناخالص داخلی: بهترین راه برای مقایسه‌ی کشورها از نظر میزان تولید ناخالص داخلی است؛ زیرا برخی از کشورها به این علت دارای خروجی‌های اقتصادی بزرگی هستند که جمعیت بیشتری دارند. برای داشتن مقایسه‌ای صحیح، نیاز به سرانه‌ی تولید ناخالص داخلی است. این معیار از تقسیم تولید ناخالص داخلی واقعی بر تعداد ساکنان یک کشور به دست می‌آید و مشخص‌کننده‌ی استاندارد زندگی در یک کشور است.

تولید ناخالص داخلی اسمی، خروجی اقتصادی مطلق هر کشور را اندازه‌گیری می‌کند. تولید ناخالص داخلی واقعی، امکان مقایسه‌ی کشورها را فراهم می‌آورد. در مقایسه‌ی اقتصاد دو کشور، باید تأثیر تورم و نرخ ارز را حذف نمود. بهترین روش برای این کار استفاده از شاخص برابری قدرت خرید است.

نرخ رشد نشان می‌دهد که آیا اقتصاد سریع‌تر از سه ماهه‌ی گذشته در حال رشد است یا کندتر. اگر تولید کمتر از سه ماهه‌ی قبل باشد، اقتصاد منقبض شده است و نرخ رشد منفی است. این نشانه‌ی بحران اقتصادی است که اگر نرخ رشد برای مدت بیشتری منفی بماند، بحران به رکود اقتصادی تبدیل می‌گردد. نرخ بیش از حد رشد نیز به اندازه‌ی بحران اقتصادی مطلوب نیست؛ چرا که نشان‌دهنده‌ی تورم شدید در اقتصاد است. نرخ رشد ایده‌آل معمولا بین ۲ تا ۳ درصد است.

تأثیرات تولید ناخالص داخلی

سرمایه‌گذاران دائما نرخ رشد را رصد می‌کنند تا بتوانند تخصیص دارایی‌های خود را همگام با سرعت تغییرات تنظیم نمایند. علاوه بر این، سرمایه‌گذاران نرخ رشد کشورها را مقایسه می‌کنند تا ببینند بهترین فرصت‌های سرمایه‌گذاری در کدام کشورها فراهم است. بسیاری از آنها دوست دارند سهام شرکت‌هایی را خریداری کنند که سرعت رشد بالایی دارند.

در آمریکا، بانک مرکزی برای تصمیم‌گیری در خصوص اجرای سیاست‌های انبساطی برای مقابله با بحران اقتصادی یا سیاست‌های انقباضی برای جلوگیری از تورم از نرخ رشد استفاده می‌کند. مثلا، فرض کنید نرخ رشد شتاب پیدا کرده است، در این صورت بانک مرکزی برای متوقف نمودن تورم نرخ بهره را بالا می‌برد. در این صورت، اقبال به سرمایه‌گذاری با بهره‌ی ثابت بیشتر می‌شود؛ چرا که در سال آینده نوسان نرخ بهره بالا خواهد رفت. اگر نرخ رشد کاهش یابد یا منفی شود، بیکاری و تعدیل نیرو در کشور در طول چند ماه افزایش می‌یابد. نزول رشد به این معناست که درآمدهای ناشی از کسب‌و‌کار پایین آمده است.

همچنین از گزارش‌های تولید ناخالص داخلی می‌توان دریافت که چه بخش‌هایی از اقتصاد در حال رشد و چه بخش‌هایی در حال نزول هستند. این به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند که تشخیص دهند سرمایه‌های خود را در کدام حوزه‌ها وارد کنند.

تفاوت با تولید ناخالص ملی (GNP)

تفاوت تولید ناخالص داخلی با تولید ناخالص ملی (Gross National Product) در این است که تولید ناخالص ملی شامل ارزش تمامی کالاها و خدماتی است که توسط شهروندان یک کشور، در سراسر دنیا تولید می‌شود. در صورتی که تولید ناخالص داخلی ارزش تمامی کالاها و خدماتی است که در «درون یک کشور» تولید می‌شود.

تأثیر شاخص توسعه انسانی بر تولید ناخالص داخلی ایران

مطابق نظریات جدید رشد، سرمایه انسانی به عنوان یکی از متغیرهای مؤثر بر رشد و توسعه مد نظر می‌باشد. بنابراین در صورت ایجاد بسترهای لازم برای آن، شاهد افزایش تولید و توسعه‌ خواهیم بود. شاخص توسعه انسانی با در نظر گرفتن مؤلفه‌های اساسی چون سلامت، آموزش و درآمد نیروی انسانی که در برخی از متون به عنوان بخش نرم‌افزاری رشد از آنها یاد می‌شود، می‌تواند سهم قابل‌ ملاحظه‌ای را در توسعه اقتصادی داشته باشد. این مطالعه به بررسی تأثیر شاخص توسعه انسانی بر تولید ناخالص داخلی ایران طی دوره 1390-1350 پرداخته است. مطالعه حاضر به دنبال پاسخ به این سؤال است که چه رابطه تعادلی (بلندمدت و کوتاه‌مدت) بین متغیرها وجود دارد. بدین منظور با استفاده از روش ARDL ابتدا تأثیر شاخص توسعه انسانی بر تولید ناخالص داخلی را ارزیابی کرده و سپس به منظور شناخت دقیق اثر، تأثیر مؤلفه‌های موجود در شاخص توسعه انسانی بر تولید ناخالص داخلی را مورد آزمون قرار داده است. نتایج برآورد مدل اول نشان داد که شاخص توسعه انسانی در کوتاه‌مدت اثر ناچیز و غیرقابل ملاحظه‌ای بر تولید ناخالص داخلی دارد، ولی این اثر در بلندمدت قوی‌تر می‌شود. نتایج مدل دوم نیز نشان داد که تأثیر هر یک از مؤلفه‌های شاخص توسعه انسانی در بلندمدت نسبت به کوتاه‌مدت قوی‌تر می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

20.1001.1.22285954.1393.5.17.7.1

عنوان مقاله [English]

The Effect of Human Development Index on Iranian GDP

نویسندگان [English]

  • Zahra Arabi 1
  • Abootaleb Kazemi 2

According to the new growth theories, human capital is considered as one of the main variables affecting growth and development. Therefore, with providing and creation of appropriate context for it, we will see an increase شاخص GDP چیست؟ in the production and development of GDP. Human development index can have a significant contribution to economic development with considering the fundamental factors such as health, education and labor income that have been mentioned as parts of growth software in some text. The aim of this paper is to investigate the effect of human development index on Iranian GDP over the period of 1971-2011. This study aims to answer the question that what is the equilibrium relationship (long run and short run) within these variables.
To do so, firstly the effects of human development index on the GDP were tested by using ARDL. Then, to determine the exact effects, the impact of components of human development index on GDP were tested. The results showed that in the short-run human development effect on GDP was small and insignificant. But, this effect is stronger in the long run. The second model results showed that the impact of each component of human development in the long run is stronger in comparison to the short run.

کلیدواژه‌ها [English]

  • GDP
  • Human Development Index
  • ARDL

مراجع

آل عمران، رویا و آل عمران، سید علی (1391) سنجش اثرگذاری ارتقای سرمایه انسانی بر رشد اقتصادی در کشورهای منتخب عضو اوپک فصلنامه رشد فناوری احمدی، علی‌محمد؛ دهنوی، جلال و حق‌‌نژاد، امین (1390) رشد اقتصادی و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در کشورهای در حال توسعه: یک تجزیه و تحلیل مبتنی بر داده‌های پانلی پژوهشنامه اقتصادی 11 (2) اربابیان، شیرین؛ رفعت، بتول و اشرافیان‌پور، مریم (1392) توریسم بین‌الملل و رشد اقتصادی (مطالعه موردی: کشورهای منتخب عضو سازمان کنفرانس اسلامی) فصلنامه پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی 4 (13), 116-97 اسدی، علی و اسماعیلی، سید میثم (1392) تأثیر شاخص توسعه انسانی بر رشد اقتصادی ایران در قالب مدل مارکوف-سوئیچینگ فصلنامه پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی 3 (12), 104-89 امینی، علیرضا و حجازی‌آزاد، زهره (1387) تحلیل نقش سرمایه انسانی و تحقیق و توسعه در ارتقای بهره‌وری کل عوامل در اقتصاد ایران پژوهش‌های اقتصادی ایران 10 (35) تشکینی، احمد (1384) اقتصادسنجی کاربردی به کمک Microfit تهران، مؤسسه فرهنگی هنری دیباگران تقوی، مهدی و محمدی، حسین (1385) تأثیر سرمایه انسانی بر رشد اقتصادی ایران پژوهشنامه اقتصادی 6 (22) رنج‌پور، رضا؛ کریمی‌تکانلو، زهرا و شکری، محمد (1390) بررسی رابطة بین پس‌انداز و رشد اقتصادی در ایران طی دورة زمانی (1387-1340) فصلنامه تحقیقات اقتصادی راه اندیشه (2) شاکری، عباس (1389) نظریه‌ها و سیاست‌های اقتصاد کلان تهران: رافع، جلد دوم. شریف‌خطیبی، لیلا (1387) شاخص توسعه انسانی فصلنامه رهیافت (42) شهبازی، کیومرث و حسنی، محمد (1391) تأثیر سطوح مختلف آموزشی بر رشد اقتصادی در کشور ایران فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی 18 (4) صادقی، حسین؛ ملکی، بهروز؛ عصاری، عباس و محمودی، وحید (1392) تحلیل فازی شاخص GDP چیست؟ رابطه اعتماد اجتماعی با توسعه انسانی فصلنامه پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی 3 (12) صادقی‌شاهدانی، مهدی و زاهدی‌وفا، محمدهادی و قائمی‌اصل، مهدی (1391) شاخص سازی ترکیبی توسعه انسانی مبتنی بر آموزه‌های تمدن اسلامی و به‌کارگیری آن در ارزیابی جایگاه جمهوری اسلامی ایران فصلنامه پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی 2 (8), 114-95 صالحی، محمدجواد (1381) اثرات سرمایه انسانی بر رشد اقتصادی ایران فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی (24) صمدی، علی‌حسین و پهلوانی، مصیب (1388) هم‌جمعی و شکست ساختاری در اقتصاد فرزین، محمدرضا؛ اشرفی، یکتا و فهیمی‌فر، فاطمه (1391) بررسی اثر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر رشد اقتصادی، تلفیق روش‌های سیستم دینامیک و اقتصادسنجی فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی 20 (31) شاخص GDP چیست؟ فطرس، محمدحسن و ترکمنی، اسماعیل (1391) توسعه انسانی تعدیل شده و پایداری رشد اقتصادی: مقایسه تطبیقی کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه فصلنامه پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی 2 (7) کاظمی، ابوطالب (1392) تحلیلی از عوامل اقتصادی مؤثر بر سرمایه‌گذاری خصوصی در ایران پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان گجراتی، دامودار (1387) مبانی اقتصادسنجی ترجمه: حمید ابریشمی، جلد دوم، انتشارات دانشگاه تهران محمد علیخانی، سلیمه؛ آصف‌زاده، سعید؛ محبی‌فر، رفعت و منتظری، علی (1391) بررسی شاخص توسعه انسانی در ایران و کشورهای منتخب فصلنامه پایش 11 (4) مهدوی، ابوالقاسم (1383) تحلیلی بر نقش سرمایه‌گذاری خارجی در رشد اقتصادی مجله تحقیقات اقتصادی 39 (3) نیلی، مسعود و نفیسی، شهاب (1382) رابطه سرمایه انسانی و رشد اقتصادی با تأکید بر نقش توزیع تحصیلات نیروی کار: مورد ایران سال‌های 1379 - 1345 فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران 5 (17) هوشمند، محمود؛ شعبانی، محمدعلی و ذبیحی، اعظم (1387) نقش سرمایه انسانی در رشد اقتصادی ایران با استفاده از الگوی خودبازگشت با وقفه‌های توزیعی فصلنامه اقتصاد مقداری، 5 (2)



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.